Przy jakiej ulicy stała synagoga na Pradze? Gdzie przebiegały granice getta? Jak przed wojna wyglądała ulica Próżna? Zdobyciu wiedzy na ten temat służą nietypowe lekcje historii - wycieczki pokazujące zapomniana żydowską część stolicy.
W środku Warszawy, tuż przy Dworcu Centralnym, przechodzień mija pozornie zwykłą bramę przy ulicy Siennej. Nie wie, że za nią, w podwórku, znajduje się ocalały fragment muru getta: czarny, ponury, okopcony. Forum Dialogu Między Narodami chce zwrócić uwagę młodych ludzi na takie miejsca, dlatego organizuje wycieczki po Warszawie.
Program wycieczek po żydowskiej Warszawie to atrakcyjna forma przybliżenia młodzieży licealnej miejsc na terenie stolicy, które związane są z historią Żydów. Grupy mają do dyspozycji 4 trasy wycieczek: Mowa kamieni – cmentarz żydowski opiera się na samodzielnej pracy z porównawczym materiałem fotograficznym i w terenie pozwala na poznanie specyfiki żydowskich inskrypcji nagrobnych. Zadania, które mają do wykonania uczniowie zachęcają ich do zapoznania się nie tylko z kulturą żydowską, ale również z historiami znanych postaci spoczywających na cmentarzu. Przykładowe zadania to np. odnalezienie różnych typów nagrobków i opisanie ich, próba odszyfrowania znaczenia ornamentów nagrobkowych, zdobycie informacji o Januszu Korczaku na podstawie pomnika i materiałów pomocniczych z koperty.
Próżna wczoraj i dziś daje możliwość poznania jedynej w całości ocalałej z warszawskiego getta ulicy. Uczniowie na podstawie źródeł próbują odtworzyć charakterystyczny pejzaż przedwojennej warszawskiej uliczki i zapoznają się z tradycją i obrzędowością polskich Żydów. Jednocześnie i próbują odnaleźć ślady przeszłości w dzisiejszym kształcie ulicy. W programie wycieczki przewidziana jest również wizyta w synagodze połączona z ćwiczeniem dotyczącym świąt żydowskich, podczas którego uczniowie, pracując w grupach z materiałami pomocniczymi, odkrywają pochodzenie tych świąt, zwyczaje i obrzędy im towarzyszące oraz tradycyjne potrawy spożywane podczas nich.
Żydowska Praga ukazuje nieznane dzieje tej części miasta. Jest to wycieczka, podczas której można dowiedzieć się nie tylko faktów z dziejów praskiej społeczności żydowskiej, ale odwiedzić miejsca, które wciąż świadczą o żydowskiej obecności na tym obszarze. W programie wycieczki znajduje się wizyta na praskim cmentarzu żydowskim, który zapomniany i często nieistniejący w świadomości mieszkańców prawobrzeżnej Warszawy jest najstarszą żydowską nekropolią w mieście. Dzięki tej wycieczce jej uczestnicy odkrywają miejsca, które ukryte w mroku niepamięci nadal zaświadczają o żydowskiej także historii Pragi.
Spacer po nieistniejącym mieście – getto warszawskie jest oryginalną grą terenową na obszarze byłego getta. Teren byłego getta jest oznaczony na mapie, która uzmysławia uczniom, że żydowska dzielnica zamknięta istniała na terenach, po których wielu z nich porusza się na co dzień. Zwiedzanie kolejnych punktów w „granicach getta” związane jest z omawianiem tekstów źródłowych dotyczących warunków życia w getcie oraz losów warszawskiej społeczności żydowskiej podczas II wojny światowej.
Wyprawy te to coś więcej niż wycieczki i lekcje historii – znaczącą rolę odrywa w nich samodzielna praca młodych ludzi w oparciu o dostarczone przez organizatorów teksty źródłowe.
„To bardzo ciekawy projekt. Pomysł gry terenowej aktywizuje młodzież i poszerza jej wiedzę na temat różnych etapów istnienia getta warszawskiego”
Barbara Engelking-Boni, kierownik Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN „Mogłam spojrzeć na miejsca, które znam od zawsze z perspektywy ludzi, którzy tam żyli. Przeszłość pozwoliła mi zrozumieć teraźniejszość.”
Agnieszka Kosicka, uczennica, Warszawa
|